🎞️ दृकश्राव्य वारसा दिन – संपूर्ण माहिती
📅 दिनांक
दरवर्षी २७ ऑक्टोबर (27 October) रोजी “जागतिक दृकश्राव्य वारसा दिन” साजरा केला जातो.
🏛️ सुरुवात कधी झाली?
हा दिवस संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सांस्कृतिक संघटनेने (UNESCO)
सन 2005 मध्ये जाहीर केला.
👉 पहिल्यांदा हा दिवस 27 ऑक्टोबर 2005 रोजी साजरा करण्यात आला.
🎯 का सुरु केला गेला? (उद्देश)
दृकश्राव्य माध्यमे — जसे की
🎬 चित्रपट,
🎧 ध्वनीमुद्रण,
📼 टेलिव्हिजन व रेडिओ कार्यक्रम,
📽️ व्हिडिओ रेकॉर्डिंग,
📸 छायाचित्रे
हे सर्व आपल्या इतिहास, संस्कृती, परंपरा आणि समाजातील घडामोडींचे जिवंत दस्तऐवज आहेत.
परंतु —
🔹 या सर्व माध्यमांचे आयुष्य मर्यादित असते.
🔹 अनेक जुन्या फिल्म्स, टेप्स, रेकॉर्डिंग्स हळूहळू नष्ट होत आहेत.
🔹 योग्य संगोपन व डिजिटल संरक्षणाशिवाय हा वारसा कायमचा हरवू शकतो.
म्हणूनच युनेस्कोने हा दिवस जाहीर करून जगभरात जागरूकता निर्माण करण्याचा उद्देश ठेवला,
की सर्व देशांनी आपला दृकश्राव्य वारसा संरक्षित, जतन आणि डिजिटल स्वरूपात सुरक्षित करावा.
🌐 मुख्य उद्दिष्टे
-
दृकश्राव्य माध्यमांच्या संवर्धनासाठी लोकांमध्ये जागरूकता वाढवणे.
-
आर्काइव्हज् (archives) मध्ये असलेल्या ध्वनी व दृश्य वारशाचे डिजिटायझेशन प्रोत्साहित करणे.
-
सरकार, संस्था आणि व्यक्तींना जुने ध्वनी व दृश्य दस्तऐवज जतन करण्यास प्रवृत्त करणे.
-
सांस्कृतिक ओळख आणि इतिहास जपण्यासाठी दृकश्राव्य दस्तऐवजांचे महत्त्व सांगणे.
📚 युनेस्कोची भूमिका
युनेस्कोने “Memory of the World Programme” (1992) सुरू केला होता, ज्यामध्ये
जगातील सर्व महत्त्वाचे दस्तऐवज — पुस्तकं, हस्तलिखिते, ऑडिओ, व्हिडिओ इत्यादी —
संरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातो.
World Day for Audiovisual Heritage (27 October) हा हाच प्रयत्न जनतेपर्यंत पोहोचवणारा दिवस आहे.
🌏 दरवर्षीची थीम
दरवर्षी युनेस्को या दिवसासाठी वेगळी थीम जाहीर करते.
उदा.
-
2023 ची थीम: “Your Window to the World” — जग पाहण्याची तुमची खिडकी.
-
2024 ची थीम (अपेक्षित/नवीन): “Preserving Memories in Motion” — हालचालीतल्या आठवणी जतन करणे.
🎥 उदाहरणार्थ जतन केलेली दृश्ये
-
भारतातील जुने सिनेमे, डॉक्युमेंटरी व लोककला रेकॉर्डिंग्ज
-
भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीचे रेडिओ व फिल्म रेकॉर्ड्स
-
जागतिक पातळीवरील क्लासिक सिनेमे, जसे की Chaplin, Satyajit Ray, Kurosawa यांची कामे
📖 संक्षिप्त सारांश
| घटक | माहिती |
|---|---|
| दिवसाचे नाव | जागतिक दृकश्राव्य वारसा दिन (World Day for Audiovisual Heritage) |
| दिनांक | 27 ऑक्टोबर |
| स्थापना वर्ष | 2005 |
| घोषक संस्था | UNESCO |
| उद्देश | दृकश्राव्य वारसा जतन, संरक्षण आणि डिजिटल रूपांतरणाबाबत जागरूकता निर्माण करणे |
| थीम (2023) | Your Window to the World |
Comments
Post a Comment